THỐNG KÊ TRUY CẬP
Số người đang online: 39
Số lượt truy cập: 1340332
QUANG CÁO
Kỳ 6: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TU TỪ CẦN NẮM VỮNG- Minh Chính 12/4/2010 10:32:19 AM
III. HOÁN DỤ

KỲ 6

MỘT SỐ BIỆN PHÁP TU TỪ  TIÊU BIỂU CẦN NẮM VỮNG

( SO SÁNH - NHÂN HOÁ - HOÁN DỤ - ẨN  DỤ )

III. HOÁN DỤ

1.Khái niệm:

 Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên gọi của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi cảm cho sự diễn đạt.

Có thể nói thêm rằng:

Hoán dụ là cách chuyển đổi lâm thời tên gọi ở đối tượng này sang biểu thị một đối tượng khác, dựa trên mối quan hệ khách quan, vật chất hoặc logic có tính chất gần gũi nhau giữa hai sự  vật (Vì vậy, nói chung, có bao nhiêu mối quan hệ thì có thể có bấy nhiêu phương thức hoán dụ nhỏ)

2. Các kiểu hoán dụ:

a. Lấy bộ phận  để gọi toàn thể.

Ví dụ:       Đầu xanh có tội tình gì

    Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi - Nguyễn Du

Đầu xanh: con ngư­ời ở độ tuổi trẻ trung, tuổi trẻ, thanh niên

Má hồng: ng­ười con gái đẹp, ng­ười đàn bà sống kiếp lầu xanh

b.Lấy vật chứa đựng  để gọi vật bị chứa đựng 
         
Thí dụ:    Cả nước ôm em khúc ruột của mình... Tố Hữu

Cả nước( vật chứa đựng) biểu thị: “ đồng bào cả nước ta” (vật bị chứa đựng)

Hoặc:    Vì sao trái đất nặng ân tình,

       Nhắc mãi tên người Hồ Chí Minh. - Tố Hữu

Trái đất( vật chứa đựng) biểu thị: “đông đảo những người sống trên trái đất” (vật bị chứa đựng)

c.Lấy đặc điểm, tính chất (dấu hiệu) của sự vật để  chỉ sự vật 
         
Thí dụ:     Áo chàm đưa buổi phân li,

    Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay. - Tố Hữu

áo chàm: áo bằng vải thô nhuộm màu chàm của đồng  bào các dân tộc ở Việt Bắc. - biểu thị đồng bào các dân tộc ở Việt Bắc.

d. Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng
         
Thí dụ:       Một cây làm chẳng nên non

         Ba cây chụm lại nên hòn núi cao. - Ca dao

Một cây( số lượng cụ thể- biểu thị số ít); Ba cây( số lượng cụ thể- biểu thị số nhiều)

3. Mục đích và tác dụng của hoán dụ:

Mục đích của hoán dụ là nhấn mạnh vào một dấu hiệu, một thuộc tính nào đó của đối tượng được nói đến: dấu hiệu hoặc thuộc tính này được dùng làm cái đại diện, cái thay thế cho đối tượng.

Về mặt hình thức, hoán dụ giống ẩn dụ ở chỗ chỉ có một vế (vế biểu hiện), còn vế kia(vế được biểu hiện) bị che lấp đi. Nhưng trong khi ẩn dụ lâm thời biểu hiện mối quan hệ giống nhau giữa hai sự vật, thì hoán dụ biểu thị mối quan hệ gần gụi, có thực giữa đối tượng biểu hiện và đối tượng được biểu hiện. Như vậy, xét về mặt nội dung, cơ sở để hình thành hoán dụ là sự liên tưởng phát hiện ra mối quan hệ khách quan có thực có tính chất vật chất hoặc logic giữa các đối tượng.

Nhờ được xây dựng trên mối quan hệ khách quan có thực giữa các đối tượng, cho nên hoán dụ có khả năng khắc hoạ đặc điểm của đối tượng định nói đến. Nhấn mạnh đặc điểm nào, khắc hoạ đặc điểm nào của đối tượng định nói là tuỳ thuộc vào năng lực phát hiện và ý định chủ quan  của người nói. Nói cách khác, tài năng của người nói thể hiện ở chỗ biết phát ra mối quan hệ khách quan có thực một cách chính xác, tiêu biểu và bất ngờ với mọi người. Những hoán dụ tốt, làm đọng lại trong lòng người đọc nhiều suy nghĩ mới mẻ chính là những hoán dụ thoả mãn được những điều kiện nói trên.

Thí dụ:

         Bàn tay ta làm nên tất cả,
         
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.- Hoàng Trung Thông

Đặc trưng khéo léo của bàn tay, công cụ kỳ diệu của lao động, làm chúng ta liên tưởng đến sức sáng tạo phi thường của sức lao động, điều mà người nói nhận thức như là một quy luật muốn khẳng định, muốn khắc hoạ trước mọi người.

Chức năng chủ yếu của hoán dụ là nhận thức. Nó được dùng trong nhiều phong cách ngôn ngữ khác nhau; nhưng trong khi ẩn dụ được dùng nhiều trong ngôn ngữ thơ ca, thì hoán dụ thường đắc dụng trong văn xuôi nghệ thuật, vì sức mạnh của nó vừa ở tính cá thể hoá và tính cụ thể, vừa ở tính biểu cảm kín đáo và sâu sắc.

4.Luyện tập:

1. Xác định kiểu hoán dụ, phân tích ý nghĩa biểu thị trong các câu thơ sau:

     a.         Đầu xanh có tội tình gì,

           Má hồng đến quá nửa thì chư­a thôi.

                                                           (Nguyễn Du)

     b.         Áo nâu liền với áo xanh,

           Nông thôn liền với thị thành đứng lên.

                                                             (Tố Hữu)

     c.          Vì sao Trái Đất nặng ân tình

            Nhắc mãi tên ng­ười Hồ Chí Minh

                                                              (Tố Hữu)

Gợi ý:

a. Kiểu hoán dụ: Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

Đầu xanh:con ngư­ời ở độ tuổi trẻ trung,( tuổi trẻ, thanh niên)

Má hồng: ng­ười con gái đẹp, ng­ười đàn bà sống kiếp lầu xanh

Biểu thị tình cảm nuối tiếc của tác giả gây ấn tượng cho người đọc đối với nàng Kiều

b. Kiểu hoán dụ: lấy đặc điểm của sự vật để chỉ sự vật

Áo nâu:( để chỉ) những ng­ười nông dân

Áo xanh:( để chỉ)  những ng­ười công nhân

Nêu được đăc điểm riêng phổ biến về trang phục của người nông dân, công nhân nước ta. Thể hiện sự quan sát, miêu tả cụ thể, gần gũi ý nói: Các tầng lớp, giai cấp đang cùng nhau đứng lên xây dựng đất nước.

c. Kiểu hoán dụ lấy vật chứa đựng để biểu thị vật đ­ược chứa đựng

Trái Đất - đông đảo nhân dân

Thể hiện tình cảm cao đẹp, thiêng liêng của nhân dân các nước trên thế giới đối với Bác Hồ

 

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN
Lê Trung Chính
Lê Trung Chính
Hiệu trưởng
ĐĂNG NHẬP

Tên đăng nhập
Mật khẩu
HÌNH ẢNH
LIÊN KẾT WEBSITE


TRƯỜNG THCS PHONG THỦY - HUYỆN LỆ THỦY - TỈNH QUẢNG BÌNH
Điện thoại: 052.3882654 * Email: thcsphongthuy@lethuy.edu.vn